मुम्बई — भारतीय चलचित्रका लोकप्रिय अभिनेता नाना पाटेकरको ७५ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। उनको असामायिक र आकस्मिक निधनले पूरा भारतीय सिने जगतलाई स्तब्ध बनाएको छ। अभिनयसँगै लेखन र निर्देशनमा समेत आफ्नो क्षमता देखाएका पाटेकरको बिहीबार गोवास्थित निवासमा हृदयाघातका कारण निधन भएको हो। उनको निधनको खबरसँगै भारतीय चलचित्र क्षेत्र तथा उनका प्रशंसकहरूमा शोक छाएको छ।
पाटेकर केही समयदेखि गोवामा रहँदै आएका थिए। स्वास्थ्यमा अचानक समस्या देखिएपछि उनलाई तत्काल अस्पताल लगिएको थियो। चिकित्सकहरूले उपचारका लागि प्रयास गरे पनि उनको अवस्था सुधार हुन सकेन। अस्पतालले उनलाई बिहान मृत घोषणा गरेको जनाएको छ।
सन् १९५१ मा महाराष्ट्रमा जन्मिएका पाटेकरले आफ्नो कलायात्रा रंगमञ्चबाट सुरु गरेका थिए। अभिनयप्रतिको रुचि र रंगमञ्चमा प्राप्त अनुभवले उनलाई पछि चलचित्र क्षेत्रमा स्थापित हुन मद्दत गर्यो। सन् १९७८ मा ‘गमन’ चलचित्रमार्फत हिन्दी सिनेमामा प्रवेश गरेका उनले त्यसपछि लामो समयसम्म विभिन्न प्रकृतिका पात्रलाई पर्दामा उतारे।
पाटेकरको अभिनय यात्रा कुनै एउटा विधा वा चरित्रमा सीमित रहेन। सामाजिक विषयवस्तुमा आधारित गम्भीर चलचित्रदेखि अपराध, राजनीति, पारिवारिक कथा र हास्यप्रधान चलचित्रसम्म उनले प्रभावशाली भूमिका निर्वाह गरे। ‘परिन्दा’, ‘क्रान्तिवीर’, ‘प्रहार’, ‘सलाम बम्बे!’, ‘अब तक छप्पन’, ‘अपहरण’, ‘राजनीति’, ‘वेलकम’ र ‘नटसम्राट’ उनका चर्चित चलचित्रमध्ये पर्छन्।
उनको अभिनयको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष पात्रअनुसार आफूलाई बदल्ने क्षमता थियो। संवाद बोल्ने विशिष्ट शैली, गहिरो आवाज, अनुहारमा देखिने भाव र पात्रको मनोविज्ञानलाई प्रस्तुत गर्ने क्षमताका कारण उनी अन्य कलाकारभन्दा अलग पहिचान बनाउन सफल भए। गम्भीर भूमिकामा उनको प्रभाव जति बलियो थियो, हास्यप्रधान भूमिकामा पनि उनले दर्शकको ध्यान उत्तिकै आकर्षित गरे।
अभिनयबाहेक पाटेकर लेखन तथा निर्देशनमा पनि सक्रिय थिए। ‘प्रहार : द फाइनल अट्याक’ उनको निर्देशनमा बनेको चर्चित चलचित्र हो। यसमार्फत उनले पर्दामा अभिनय गर्ने कलाकार मात्र नभई कथालाई आफ्नै दृष्टिकोणबाट प्रस्तुत गर्न सक्ने सर्जकका रूपमा पनि आफूलाई स्थापित गरे।
भारतीय चलचित्रमा पुर्याएको योगदानका लागि पाटेकरले राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार तीनपटक प्राप्त गरेका थिए। भारत सरकारले उनलाई पद्मश्रीबाट समेत सम्मान गरेको थियो। हिन्दी चलचित्रसँगै मराठी रंगमञ्च र चलचित्रमा उनको योगदानलाई पनि विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ।
निधनको केही दिनअघि मात्र उनी गोवामा आयोजित एक सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए। कार्यक्रममा उनी स्थानीय कलाकारसँग रमाउँदै सांस्कृतिक गतिविधिमा सहभागी भएका थिए। उनको अन्तिम सार्वजनिक उपस्थितिका दृश्यहरू अहिले सामाजिक सञ्जालमा समेत चर्चामा आएका छन्।
पाटेकरको निधनप्रति भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलगायत विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वले दुःख व्यक्त गरेका छन्। मोदीले भारतीय चलचित्रमा पाटेकरले पुर्याएको योगदान र उनले सिर्जना गरेका स्मरणीय पात्रहरूको चर्चा गर्दै श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन्।
करिब पाँच दशकको कलायात्रामा नाना पाटेकरले केवल चलचित्रमा अभिनय गरेनन्, उनले भारतीय सिनेमामा आफ्नो छुट्टै अभिनय भाषा निर्माण गरे। रंगमञ्चदेखि चलचित्रसम्मको यात्रा, अभिनयसँगै लेखन र निर्देशनमा सक्रियता तथा विविध चरित्रलाई जीवन्त बनाउने क्षमताले उनलाई भारतीय चलचित्रका बहुआयामिक कलाकारमध्ये स्थापित गर्यो।
उनको निधनसँगै भारतीय चलचित्रले एउटा प्रभावशाली कलाकार गुमाएको छ। पर्दामा उनले छाडेका चरित्र, संवाद र अभिनयको प्रभाव भने उनका चलचित्रमार्फत आगामी पुस्ताका दर्शकमाझ पनि निरन्तर जीवित रहनेछ।
स्रोत : "विभिन्न भारतीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम”
