भरतपुर । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहार नजिकिएसँगै बजारदेखि गाउँघरसम्म सयपत्री र मखमली फूलको चहलपहल बढ्न थालेको छ। घरआँगन सजाउन, पूजाआजा गर्न तथा भाइटीकामा प्रयोग गरिने फूलको माग बढेसँगै फूलखेती गर्ने किसान र व्यवसायीहरू बिक्रीवितरणको तयारीमा जुटेका छन्।
यस वर्ष वि.सं. २०८३ को तिहार कार्तिक २१ गतेदेखि २५ गतेसम्म मनाइनेछ। तिहारका पाँच दिनमध्ये विशेषगरी लक्ष्मीपूजा र भाइटीकाका अवसरमा फूलको माग उच्च हुने गर्दछ। घर सजावटदेखि धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परासम्म फूलको महत्त्व रहेकाले तिहारलाई फूलको व्यापारका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण पर्व मानिन्छ।
उपलब्ध अनुमानअनुसार यस वर्ष तिहार अवधिभर नेपालमा ५२ लाखभन्दा बढी फूलका माला खपत हुन सक्नेछन्। त्यसमध्ये करिब ४५ लाख सयपत्री र ६ लाख मखमलीका माला खपत हुने प्रक्षेपण गरिएको छ। सयपत्रीका पहेँला र सुन्तला रङका फूलले घरआँगन तथा पूजास्थल सजाउने परम्परा छ भने मखमलीको माला विशेषगरी भाइटीकामा दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई लगाइदिने गरिन्छ।
तिहारको बढ्दो मागसँगै फूलको कारोबारसमेत उल्लेख्य हुने अपेक्षा गरिएको छ। उपलब्ध अनुमानअनुसार यस अवधिमा फूलको कारोबार करिब ४८ करोड रुपैयाँ पुग्न सक्नेछ। यसले व्यावसायिक फूलखेतीमा संलग्न किसान, फूल उत्पादक, व्यापारी तथा स्थानीय बजारलाई आर्थिक लाभ पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालमा फूलखेती विस्तारको पर्याप्त सम्भावना रहे पनि तिहारको माग पूरा गर्न करिब १५ देखि २० प्रतिशत फूल भारतबाट आयात गर्नुपर्ने अवस्था रहेको अनुमान छ। स्वदेशी उत्पादनले बजारको माग पूरा गर्न नसक्दा आयातमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्थालाई कम गर्न व्यावसायिक फूलखेती विस्तार, गुणस्तरीय बीउबिजनको उपलब्धता, आधुनिक कृषि प्रविधिको प्रयोग तथा किसानलाई प्रोत्साहन आवश्यक देखिन्छ।
स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिँदै नेपाली फूलको प्रयोग बढाउन सके किसानको आम्दानी वृद्धि हुनुका साथै आयात प्रतिस्थापनमा समेत सहयोग पुग्न सक्छ। तिहारको रौनकसँगै फूलखेतीलाई दिगो कृषि व्यवसायका रूपमा विकास गर्न सके यस क्षेत्रले रोजगारी सिर्जना र अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउने सम्भावना छ।
