काठमाडौं। नेपाली इलेक्ट्रिक सवारी स्टार्टअप यात्री मोबिलिटी (Yatri Motorcycles) ले आफ्नो बहुप्रतीक्षित इलेक्ट्रिक स्कुटर Yatri P2 को प्रि-अर्डर र मूल्य सार्वजनिक गरेसँगै सामाजिक सञ्जाल तथा सार्वजनिक मञ्चहरूमा व्यापक बहस सुरु भएको छ। "स्वदेशी उत्पादन" को गर्व एकातिर छ भने, यसको मूल्यले भने ठूलो आलोचना र असन्तुष्टि निम्त्याएको छ।
स्पेसिफिकेसन र मूल्य विवरण
कम्पनीले P2 लाई तीनवटा ब्याट्री कन्फिगरेसनमा बजारमा ल्याएको छः
| भेरियन्ट | ब्याट्री | मोटर | रेन्ज | मूल्य |
|---|---|---|---|---|
| बेस मोडेल | ३.० kWh | ६ kW | ९० किमी | रु. ३,२९,९०० |
| मिड भेरियन्ट | ३.७ kWh | ८ kW | ११२ किमी | रु. ३,९९,९०० |
| टप भेरियन्ट | ५.२ kWh | १० kW | १५७ किमी | रु. ४,९९,९०० |
यसबाहेक थप ५० किमी रेन्ज दिने १.८ kWh को "रेन्ज एक्स्टेन्डर" रु. ९०,६०० मा उपलब्ध छ। ३.७ र ५.२ kWh भेरियन्टको डेलिभरी अक्टोबर मध्यदेखि नोभेम्बरसम्म हुने जनाइएको छ भने बाँकीको डिसेम्बरसम्म।
विरोधमा उठेका तर्कहरू
सामाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रिया दिने अधिकांश सर्वसाधारण प्रयोगकर्ताले यो मूल्यलाई निकै महँगो भनेका छन्। धेरैको बुझाइमा नेपालमै तयार पारिएको स्कुटरको मूल्य आयातित ब्रान्डको तुलनामा सस्तो हुनुपर्थ्यो, किनभने विदेशी ईभीमा दुई सय प्रतिशतभन्दा बढी भन्सार र कर तिर्नुपर्छ। धेरैजसो उपभोक्ताले आधारभूत भेरियन्टको मूल्य रु. १.५ देखि २.५ लाखको हाराहारीमा हुने अपेक्षा गरेका थिए, र रु. ३ लाखभन्दा माथिको मूल्य साधारण मध्यवर्गीय परिवारको पहुँचबाहिर रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
केहीले त "नेपालमा बनेको, तर नेपालीका लागि होइन" भन्दै मुख्य पार्टपुर्जा (ब्याट्री, मोटर) चीन वा भारतबाटै आयात गरी नेपालमा केवल एसेम्बल मात्र गरिएको आरोप लगाउँदै स्वदेशी उत्पादनको नाममा उच्च मूल्य असुलिएको दाबी गरेका छन्। उपभोक्ताहरूले यात्री P2 लाई Ather Rizta, Bajaj Chetak वा Yadea जस्ता स्थापित ब्रान्डसँग समेत तुलना गर्दै, उति नै मूल्यमा विदेशी ब्रान्ड वा Pulsar NS200 जस्तो शक्तिशाली पेट्रोल बाइक किन्न सकिने तर्क अगाडि सारेका छन्।
कम्पनीको अघिल्लो उत्पादन 'यात्री-१' मोटरसाइकलले भोगेको कानुनी तथा दर्ता सम्बन्धी चुनौती र त्यसपछि बजारबाट हराएको घटनालाई सम्झिँदै, केहीले P2 ले पनि उही नियति भोग्न सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्।
पक्षमा उठेका तर्कहरू
अर्कोतर्फ, प्रविधि बुझेका र ईभीप्रेमी उपभोक्ताहरूले भने मूल्यलाई जायज ठहर्याएका छन्। तिनीहरूका अनुसार, सामान्य ईभी स्कुटरको तुलनामा P2 मा प्रयोग भएको ६ देखि १० kW सम्मको शक्तिशाली मोटर र ठूलो ब्याट्री प्याक आफैंमा महँगो पर्ने प्रविधि हो, जुन नेपालको पहाडी र उकालो बाटोका लागि उपयुक्त मानिन्छ।
केही विश्लेषकका अनुसार नेपाल जस्तो साना बजारमा भारत र चीनजस्तो ठूलो परिमाणमा उत्पादन (economies of scale) सम्भव नहुने भएकाले अनुसन्धान, विकास र एसेम्बली प्लान्ट स्थापनाको लगानी प्रति-स्कुटर लागतमा थपिनु स्वाभाविक हो। ब्याट्रीमा पाइने दीर्घकालीन वारेन्टी, बलियो बिल्ड क्वालिटी र स्मार्ट कनेक्टिभिटीका कारण यसको मूल्य विदेशी प्रिमियम ब्रान्डहरूको तुलनामा प्रतिस्पर्धी नै रहेको उनीहरूको दाबी छ।
निष्कर्ष
यात्री P2 नेपाली इन्जिनियरिङ र महत्वाकांक्षाको एउटा नमुनाका रूपमा हेरिए पनि, "स्वदेशी भनेको सस्तो" भन्ने आम मानसिकता रहेको नेपाली बजारमा यो प्रिमियम मूल्य कति स्वीकार्य हुन्छ भन्ने ठूलो चुनौती कम्पनीसामु छ। स्कुटरको शक्तिशाली स्पेसिफिकेसनले उपभोक्ताको मन जित्छ, वा मूल्यकै कारण यो असफल हुन्छ भन्ने कुरा भने अक्टोबर-नोभेम्बरदेखि सुरु हुने डेलिभरीपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ।
